lemy90s

Nếu là một người quan tâm đến thời trang, chắc hẳn bạn không lạ gì với những gương mặt cực kỳ lạnh lùng trên sàn diễn quốc tế. Từ những siêu mẫu gạo cội như Naomi Campbell đến thế hệ người mẫu trẻ như Bella Hadid đều rất ít khi cười trên sàn diễn. Trong cuốn tự truyện Never Thin Enough (Chưa bao giờ đủ gầy), cựu siêu mẫu Victoire Macon Dauxerre cũng từng đề cập rằng để trở thành một người mẫu chuyên nghiệp “bạn không bao giờ được cười”. Tại sao lại có “luật ngầm” này trong giới người mẫu? Bài viết này sẽ giúp bạn tìm ra câu trả lời.

Disclaimer: Bài viết này tập trung vào quy tắc bất thành văn “không cười” trên các sàn diễn high fashion, đặc biệt là haute couture, nơi các nhà mốt trình diễn những thiết kế thủ công, tinh xảo bậc nhất. Quy tắc này không áp dụng tuyệt đối cho tất cả các show ready-to-wear hoặc những bộ sưu tập mang concept đặc biệt, khi nhà thiết kế có thể chủ động để người mẫu cười hoặc thể hiện cảm xúc nhằm truyền tải tinh thần bộ sưu tập.

Lịch sử những luật ngầm và gương mặt không cười trên sàn diễn

Khoảng những năm 1860, Charles Frederick Worth được xem là người đặt nền móng cho hình thức trình diễn thời trang hiện đại. Theo nhiều tài liệu thời trang, Worth không hẳn là “người đầu tiên” sử dụng người mẫu sống, nhưng ông là người đã phổ biến hình thức này tại Paris, biến nó thành chuẩn mực của giới haute couture. Trước đó, một số nhà may châu Âu đã từng thử nghiệm nhưng chưa tạo thành xu hướng. Thời kỳ này, các buổi diễn chưa mang dáng dấp “runway” như sau này mà được gọi là “salon show” – những buổi giới thiệu mang tính riêng tư, dành riêng cho khách VIP trong không gian sang trọng.

Từ những salon show ấy, dần hình thành những “luật ngầm” của giới haute couture: sự im lặng trang nghiêm, thứ bậc chỗ ngồi, cách người mẫu di chuyển, và đặc biệt là gương mặt không cười – biểu cảm lạnh lùng để giữ sự tập trung tuyệt đối của khách hàng vào từng đường may, chất liệu và phom dáng, chứ không phải vào cá tính người mẫu. Không chỉ bắt nguồn từ những quy ước của haute couture, gương mặt “không cười” còn mang dấu ấn từ phong cách quý tộc châu Âu. Trong hội hoạ và nhiếp ảnh cổ điển, các nhân vật hoàng gia hiếm khi xuất hiện với nụ cười. Nụ cười từng bị xem là biểu hiện tầm thường, trong khi vẻ mặt điềm tĩnh, lạnh lùng được coi là sang trọng và uy quyền. Haute couture – vốn phục vụ giới thượng lưu Paris – đã kế thừa trực tiếp tinh thần này, biến runway thành một nghi lễ nghệ thuật trang nghiêm.

Những quy tắc này, một khi đã ăn sâu, trở thành DNA của runway, tồn tại hơn một thế kỷ và vẫn còn ảnh hưởng trong nhiều show diễn ngày nay.

Bước ngoặt tiếp theo diễn ra vào năm 1947, khi Christian Dior ra mắt bộ sưu tập mang tính cách mạng The New Look với những chiếc váy bồng bềnh, nhấn mạnh vòng eo và đường cong nữ tính. Khi được trình diễn với gương mặt vô cảm, lạnh lùng của người mẫu, vẻ đẹp mới mẻ ấy càng nổi bật. Bộ sưu tập không chỉ thay đổi hoàn toàn diện mạo thời trang hậu Thế chiến II mà còn định hình phong cách trình diễn runway nghiêm trang, tập trung vào trang phục hơn là người mẫu.

Ngày nay, “luật ngầm” này vẫn được kế thừa trên runway high fashion. Sự tiết chế biểu cảm được xem là dấu hiệu của chuyên nghiệp, giúp khán giả tập trung trọn vẹn vào thiết kế thay vì cá tính người mẫu. Trên sàn diễn, thứ cần được tôn vinh là tác phẩm thời trang và tâm huyết của nhà thiết kế.

Người mẫu haute couture & runway: Không phải tiêu chuẩn, mà là “công cụ truyền tải” cái đẹp

Sau khi Christian Dior tạo nên bước ngoặt với “The New Look” năm 1947 – buổi diễn mà nét mặt “vô hồn” của người mẫu được sử dụng để làm nổi bật vẻ đẹp cách mạng của thiết kế, thay đổi hoàn toàn phong cách trình diễn thời trang thời bấy giờ, ngành thời trang tiếp tục chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ. Lúc này, vào những năm cuối thập niên 1980, những siêu mẫu như Cindy Crawford, Iman và Elle Macpherson không chỉ là “móc treo đồ” mà còn là biểu tượng nổi bật với cá tính mạnh mẽ và thần thái riêng biệt và sức ảnh hưởng vượt ra ngoài sàn diễn. Chính vì vậy, trong thời gian này, “luật ngầm” về việc người mẫu không cười, giữ nét mặt lạnh lùng có phần bị phá vỡ hoặc ít được tuân thủ nghiêm ngặt. Các siêu mẫu thường thể hiện cảm xúc, thần thái cá nhân rõ nét, thậm chí tương tác với khán giả, làm cho sàn diễn trở nên sinh động, cá tính hơn.

Sau đó, theo nhà sử học thời trang Lydia Kamitsis, phong cách người mẫu “vô cảm”, lạnh lùng được tái xuất hiện mạnh mẽ, đặc biệt dưới ảnh hưởng của các nhà thiết kế Nhật như Yohji Yamamoto và Comme des Garçons. Đây là phản ứng “chống lại” thời đại siêu mẫu cá tính, nhằm đưa sự chú ý quay trở lại trang phục thay vì người mẫu.

Các nhà thiết kế Nhật như Yohji Yamamoto và Comme des Garçons khi nổi lên đã gợi lại xu hướng gương mặt vô cảm như một cú phản kháng trước thời đại supermodel đầy tính cá nhân, nhằm chuyển sự chú ý từ cá tính người mẫu sang trang phục, giúp các thiết kế thời trang trở thành trung tâm của mọi ánh nhìn.

Từ đó đến nay, trên các sàn runway high fashion, tiêu chuẩn “đẹp” không được đo bằng nụ cười rạng rỡ, đôi mắt long lanh hay sự thân thiện với khán giả. Trái lại, vẻ đẹp ở đây được định nghĩa bởi khả năng “biến mất” của người mẫu để toàn bộ sự chú ý dồn vào thiết kế. Nhà thiết kế haute couture thường đầu tư hàng trăm giờ cho một bộ váy, từ kỹ thuật thêu tay cho đến xử lý chất liệu hiếm.

Trên sàn diễn, mọi chi tiết từng đường gấp, từng nếp rơi của vải cần được nhìn thấy rõ ràng, không bị che lấp bởi cảm xúc cá nhân của người trình diễn. Đó là lý do “model face” (gương mặt trung tính) trở thành chuẩn mực bất thành văn. Ở haute couture, người mẫu giống như một bức tường trắng trong phòng triển lãm lặng lẽ, không phô trương, nhưng nhờ đó tác phẩm nghệ thuật mới được chiêm ngưỡng trọn vẹn.

Lời kết

Ngày nay, “luật ngầm” về việc người mẫu không cười vẫn hiện diện rõ rệt trên các sàn diễn high fashion, đặc biệt là ở haute couture nơi mọi ánh nhìn cần tập trung trọn vẹn vào từng đường cắt, từng chi tiết tinh xảo của trang phục. Trong mảng ready-to-wear, quy tắc này có thể linh hoạt hơn tùy vào ý đồ sáng tạo, nhưng nhìn chung, gương mặt trung tính vẫn là lựa chọn quen thuộc.

Giữ “model face” không chỉ là dấu hiệu chuyên nghiệp, mà còn là sự tôn trọng dành cho tâm huyết và kỹ thuật mà nhà thiết kế gửi gắm. Nhờ vậy, khán giả có thể cảm nhận trọn vẹn tinh thần bộ sưu tập, nơi thời trang vượt khỏi khái niệm quần áo, trở thành tác phẩm nghệ thuật sống động, được tôn vinh qua từng bước đi và ánh nhìn “không cười” của người mẫu.