Vào đầu thế kỷ 20, họa sĩ người Đan Mạch Gerda Wegener, trong một khoảnh khắc ngẫu hứng, đã nhờ chồng mình, họa sĩ phong cảnh Einar Wegener, khoác lên những lớp vải và đôi giày cao gót để thay thế cho người mẫu đến trễ. Khoảnh khắc tưởng chừng thoáng qua ấy lại khơi dậy một điều gì đó sâu kín bên trong Einar.

Từ đó, anh bắt đầu xuất hiện trong hình hài của một người phụ nữ mang tên Lili Elbe. Đến năm 1930, Lili trở thành một trong những người đầu tiên thực hiện phẫu thuật chuyển giới. 

Câu chuyện của Lili và Gerda được tái hiện trong bộ phim tiểu sử The Danish Girl của đạo diễn Tom Hooper, với sự tham gia của Eddie Redmayne và Alicia Vikander. Bộ phim được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của David Ebershoff, lấy cảm hứng từ chính những cuốn nhật ký mà Lili ghi lại trong quá trình sống đúng với bản dạng của mình. 

Ngay từ đầu, Hooper cùng nhà thiết kế mỹ thuật Eve Stewart đã lựa chọn một hướng tiếp cận rõ ràng: kể câu chuyện của hai nghệ sĩ tiên phong này thông qua chính những tác phẩm của họ, đặc biệt là những bức chân dung Lili do Gerda thực hiện.

Nhà thiết kế mỹ thuật Eve Stewart chia sẻ: “Những bức tranh chính là cách để bước vào câu chuyện, bởi chúng không chỉ minh họa hành trình của Lili mà còn, theo một cách nào đó, khắc họa cả cuộc đời của họ”. 

Nếu những bức phong cảnh tối giản của Einar Wegener từng được đón nhận tại Copenhagen, thì các chân dung mang tính nữ của Gerda Wegener lại không thực sự tìm được chỗ đứng trong giới nghệ thuật Đan Mạch. Chỉ khi Einar bắt đầu sống như Lili Elbe, cô mới trở thành nàng thơ trong tranh của Gerda. Những chân dung Lili theo phong cách Art Nouveau từ đó đánh dấu bước ngoặt trong sự nghiệp của Gerda, đồng thời mang lại cho cô sự công nhận tại Paris.

Nhà thiết kế mỹ thuật Eve Stewart còn lý giải thêm về sức hấp dẫn của những tác phẩm này: “Công chúng bị cuốn hút trước một vẻ đẹp vừa rực rỡ vừa khác biệt như Lili”

Để đưa thế giới hội họa đó lên màn ảnh, Eve Stewart đã hợp tác cùng họa sĩ người Anh Susannah Brough. Họ lựa chọn khoảng 70 tác phẩm để tái dựng cho bộ phim.

“Chúng tôi trải tất cả ra, cùng đọc lại kịch bản với Tom Hooper và biên kịch Lucinda, rồi xác định bức nào sẽ xuất hiện ở từng phân cảnh”, Nhà thiết kế Stewart kể. “Chúng tôi chỉ có hai tháng để hoàn thành. Đến cuối cùng, cả đội gần như sống trong phòng vẽ.”

Dẫu vậy, những bức tranh trong phim không phải là bản sao nguyên vẹn của tác phẩm gốc. “Chúng tôi buộc phải điều chỉnh đôi chút, vì chúng không thực sự mang gương mặt của Eddie Redmayne”, Nhà thiết kế Stewart cho biết. Bức chân dung vũ công Ulla Poulsen, tác phẩm đã thay đổi cuộc đời Lili Elbe, cũng được biến đổi để mang đường nét của Amber Heard.

Cùng thời điểm bộ phim ra mắt, Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Arken tại Đan Mạch tổ chức triển lãm lớn nhất từ trước đến nay dành cho các tác phẩm của Gerda Wegener, một sự công nhận muộn màng, nhưng xứng đáng.

“Tôi nghĩ cô ấy hẳn đã rất hạnh phúc khi cuối cùng cũng được nhìn nhận một cách nghiêm túc ngay tại quê hương mình,” Nhà thiết kế mỹ thuật Eve Stewart chia sẻ.

(Dịch và biên tập từ bài viết “The Real Story Behind the Paintings in The Danish Girl”, Vogue)