Trong sâu thẳm của một số người luôn tồn tại nỗi sợ bản thân chưa đủ tốt để được người khác đón nhận. Có lẽ vì vậy, mà họ hiếm khi bước vào tình yêu với con người trần trụi, họ thường mang theo hình hài đã được mài giũa để dễ chạm vào trái tim người khác. Nhưng bước vào hôn nhân rồi sống cạnh nhau đủ lâu để những chiếc mặt nạ lần lượt rơi xuống, phần sự thật lộ ra đôi khi còn đáng sợ hơn cả địa ngục.

Đó là lý do lần đầu tiên tôi xem Gone Girl, tôi nghĩ đến câu: 

Hell has no fury like one scorned.

(Lược dịch: Địa ngục cũng không có cơn thịnh nộ nào đáng sợ bằng một người bị ruồng bỏ).

(tôi chủ động đổi từ woman trong bản gốc thành one/người để phù hợp góc nhìn hiện tại, nguyên văn nổi tiếng là hell hath no fury like a woman scorned), một câu thoại trong vở The Mourning Bride của William Congreve).

Vì ở lần xem đầu tiên, Amy chỉ hiện ra trong mắt tôi như hình ảnh của một người phụ nữ thông minh và xinh đẹp bị tổn thương sâu sắc sau phản bội. Cô ấy nổi giận theo cách đáng sợ nhất khi cảm thấy mình bị xúc phạm, bị thay thế, bị tước đi vị trí từng thuộc về mình.

Nhưng khi xem lại, tôi thấy Amy không chỉ nổi giận vì ngoại tình. Cơn thịnh nộ ấy còn đến từ việc cô đã sống quá lâu trong những vai diễn được tạo ra để người khác yêu thích. Từ cái bóng “Amazing Amy” do cha mẹ viết nên, đến hình mẫu “Cool Girl” vừa vặn với mong muốn của chồng, Amy liên tục được yêu với điều kiện phải là một ai khác. Và đó cũng là lúc tôi nhận ra Gone Girl không đơn thuần là câu chuyện về phản bội và màn trả đũa được tính toán lạnh lùng. Gone Girl là câu chuyện về những con người bước vào tình yêu bằng mặt nạ, rồi hủy hoại nhau khi những chiếc mặt nạ ấy lần lượt rơi xuống.

Vỏ bọc hoàn hảo của cuộc hôn nhân rạn nứt

Phim bắt đầu với nhịp chậm rãi, miêu tả cuộc sống hôn nhân mang lớp vỏ hạnh phúc của nữ nhà văn Amy và người chồng mẫu mực Nick. Sau 5 năm chung sống, tình yêu dần nguội lạnh, Amy luôn nhìn về phía Nick với đôi mắt kiêu kỳ và thách thức, như thể giữa họ lúc nào cũng tồn tại câu hỏi chưa từng được trả lời. Ánh mắt ấy khiến Nick chán chường đến mức chỉ muốn “đập vỡ đầu” của vợ ra xem trong đó đang ẩn chứa điều gì. Cuộc hôn nhân của họ không đổ vỡ trong một ngày, mà đã rạn nứt từ rất lâu dưới bề mặt yên ổn.

Thế rồi vào một ngày u ám, Amy biến mất cùng vô số dấu hiệu của một vụ giết người. Cảnh sát, báo chí, người thân và cả người hâm mộ của “Amy Tuyệt Vời” đổ xô đi tìm cô. Thông qua cuốn nhật ký cô để lại, đối tượng tình nghi số một trong vụ án chẳng ai khác chính là Nick, chồng của Amy. Dù liên tục thanh minh bản thân vô tội, Nick vẫn bất đắc dĩ trở thành “con rối” trong vở kịch do Amy làm tác giả. Cô quyết tâm trả thù người chồng bằng kịch bản hoàn hảo, đó là “đóng đinh” Nick với tội danh ngoại tình và giết người. Đây cũng là lúc Gone Girl bóc trần cách truyền thông vận hành, khi một vụ án xảy ra, công chúng thường không chờ sự thật mà chọn tin vào câu chuyện hấp dẫn nhất.

Nick trở thành nghi phạm không chỉ vì tình tiết, mà còn vì gương mặt vô cảm, những nụ cười sai thời điểm và cách xuất hiện vụng về trước máy quay.  Ở một tầng nghĩa khác, Gone Girl cho thấy trong khủng hoảng, đôi khi vô tội là chưa đủ. Người ta còn phải biết trình diễn sự vô tội của mình trước công chúng, bởi trong thời đại hình ảnh, cảm xúc được thể hiện đúng cách đôi khi còn thuyết phục hơn cả sự thật.

When two people love each other and can’t make that work, that’s the real tragedy.
(Lược dịch: Khi hai người yêu nhau mà vẫn không thể khiến tình yêu đó vận hành được, đó mới là bi kịch thật sự.)

Gone Girl có 145 phút “nghẹt thở”, táo bạo, điên cuồng và máu me. Nhưng đến kết phim, với một cánh cửa được mở toang, ai cũng ngầm hiểu rằng cuộc sống địa ngục và bi kịch của Nick chỉ mới thật sự bắt đầu. Bởi có những kết thúc không phải là chấm hết, mà là khởi đầu cho dạng giam cầm khác.

Cool Girl và cơn giận bị dồn nén của Amazing Amy

Từ khi còn làm con của ba mẹ đến khi làm một người vợ, Amy luôn phải sống như những phiên bản được thiết kế để người khác yêu thích. Trước đó là cái bóng “Amazing Amy”, sau đó là hình mẫu “Cool Girl”. Ở mỗi giai đoạn của cuộc đời, Amy đều được yêu với điều kiện phải trở thành một ai khác. Cô chưa bao giờ thật sự được sống như chính mình. Và khi một người theo đuổi vai diễn quá lâu, họ cũng dần đánh mất cảm giác kiểm soát cuộc sống. Suy thoái kinh tế khiến series “Amazing Amy” xuống dốc, ba mẹ cắt nguồn tiền, Nick mất việc. Cả hai rời New York City để về Missouri chăm mẹ Nick đang hấp hối. Cuộc sống của Amy ngày càng bị đảo lộn.

Đoạn độc thoại nơi Amy bóc trần áp lực mà nhiều phụ nữ phải gánh là phải trở thành hình mẫu vừa vặn, dễ yêu, không gây phiền toái để được yêu thương. Ở đó, Amy không chỉ nói về bản thân mình, mà còn nói thay cho rất nhiều người đã mệt mỏi vì phải trở thành phiên bản dễ chịu hơn để được yêu.

Nick loved a girl I was pretending to be. “Cool girl”. Men always use that, don’t they? As their defining compliment: “She’s a cool girl”. Cool girl is hot. Cool girl is game. Cool girl is fun. Cool girl never gets angry at her man. She only smiles in a chagrined, loving manner. And then presents her mouth for fucking.

(Lược dịch: Nick yêu cô gái mà tôi đang giả vờ trở thành. “Cool Girl”. Đàn ông lúc nào cũng dùng cụm từ đó, đúng không? Như lời khen cao nhất của họ: “Cô ấy là Cool Girl.” Cool Girl thì nóng bỏng. Cool Girl thì dễ chiều. Cool Girl thì vui vẻ. Cool Girl sẽ không bao giờ nổi giận với người đàn ông của mình. Cô ấy chỉ mỉm cười theo cách vừa nhẫn nhịn vừa trìu mến, rồi ngoan ngoãn dâng miệng mình ra để phục vụ tình dục).

Cool Girl là ai? Là cô gái luôn vừa vặn với mong muốn của đàn ông: nóng bỏng nhưng không đòi hỏi, vui vẻ nhưng không phức tạp, biết uống bia, thích món anh thích, cười đúng lúc, im lặng đúng chỗ, không ghen, không làm phiền, luôn quyến rũ mà vẫn phải trông như thể mọi thứ đến rất tự nhiên. Nói ngắn gọn, đó là hình tượng được tạo ra để người khác thấy thoải mái, chứ không phải để chính cô ấy được sống thật.

Từ đầu mối quan hệ, Amy đã là cố gắng trở thành “Cool Girl” mà Nick muốn có, cô gái sắc sảo vừa đủ, quyến rũ vừa đủ, dễ chịu vừa đủ. Hai người yêu nhau rất nhiều, nhưng có lẽ họ chỉ yêu nhau trong lúc cả hai vẫn đang khoác lên mình những vai diễn đẹp nhất. Bi kịch bắt đầu khi vai diễn không thể kéo dài mãi. Nick chán người phụ nữ mình từng muốn. Amy nhận ra mình được yêu vì hình tượng hơn là bản thể. Để rồi một ngày Nick tìm đến cô gái trẻ hơn, mới hơn, “cool” hơn. Đó là sự thay thế. Là khoảnh khắc cô hiểu rằng mọi công sức nhào nặn bản thân để trở nên đáng yêu trong mắt người khác cuối cùng vẫn không đủ để giữ ai ở lại.

Chuyện Nick ngoại tình chỉ là giọt nước tràn ly khi Amy nhận ra cô đang mất dần tiền bạc, vị thế, hôn nhân và quyền kiểm soát cuộc đời mình. Vì thế, điều Amy muốn không chỉ là trả thù Nick, mà là giành lại quyền viết kịch bản cho đời mình, dù bằng cách méo mó và tàn nhẫn nhất.

Nick và Amy trong chiếc lồng mang tên hôn nhân

Nếu phần “Amazing Amy” và “Cool Girl” giúp lý giải cơn giận của Amy, thì Gone Girl còn cho thấy bi kịch hôn nhân chưa bao giờ là câu chuyện của riêng một người. Amy và Nick không đến với nhau bằng thứ tình yêu chín chắn của hai con người đã hiểu rõ bản thân và sẵn sàng yêu thương nhau chân thành. Họ đến với nhau bằng những phiên bản đẹp đẽ nhất đã được chọn lọc kỹ càng. Họ say mê nhau trong giai đoạn cả hai đều biết cách trở thành điều người kia mong muốn, để rồi về sau mới phát hiện phía sau lớp vỏ hoàn hảo ấy là những khoảng trống không ai đủ khả năng lấp đầy.

Amy là kiểu người cần được ngưỡng mộ, cô cần cảm giác mình đặc biệt, mình nổi bật, mình là lựa chọn số một trong mắt ai đó. Với Amy, được yêu không chỉ là chuyện tình cảm, mà còn là cách để xác nhận giá trị bản thân. Khi Nick xuất hiện, anh mang đến đúng thứ cô cần là sự chú ý, sự say mê và cảm giác rằng cô vẫn là trung tâm của thế giới nhỏ bé mang tên tình yêu. Nick cũng không bước vào cuộc hôn nhân ấy với nội tâm lành mạnh hơn bao nhiêu. Anh cần cảm giác thành công, cần nhìn thấy mình là người đàn ông có giá trị. Amy, với vẻ ngoài sắc sảo, thông minh và hấp dẫn, đã vô tình trở thành tấm gương phản chiếu hoàn hảo cho hình ảnh mà anh muốn sở hữu. Vì thế, thứ kéo họ lại gần nhau không chỉ là tình yêu, mà còn là cảm giác bản thân trở nên đáng giá hơn khi đứng cạnh người kia.

Ngay từ điểm khởi đầu ấy, nền móng cuộc hôn nhân này đã dễ đổ vỡ. Khi mối quan hệ được xây dựng trên nhu cầu được công nhận nhiều hơn khả năng gắn bó thật sự, nó rất dễ biến thành nơi đòi nợ cảm xúc. Những ngày đầu, cả hai vẫn còn đủ sức đóng vai rất tròn. Amy là người vợ thú vị, quyến rũ, luôn làm chủ mọi thứ và biết cách khiến chồng bị cuốn hút. Nick là người chồng duyên dáng, hài hước, đủ tinh tế để khiến vợ cảm thấy mình được yêu đúng cách. Nhưng khi khủng hoảng kinh tế ập đến, công việc mất đi, tiền bạc sa sút, cuộc sống hào nhoáng ở New York City bị thay thế bằng sự ngột ngạt ở Missouri, cả hai cũng dần không còn đủ năng lượng để tiếp tục là phiên bản từng khiến nhau rung động.

Đó là lúc những vấn đề thật sự lộ ra, Nick là kiểu người khi đối diện áp lực sẽ chọn cách né tránh. Mối quan hệ ngoài luồng của Nick không chỉ là chuyện phản bội về thể xác, mà còn là dấu hiệu cho thấy anh đã rời khỏi cuộc hôn nhân này từ lâu về mặt cảm xúc. Anh vẫn sống cạnh Amy, nhưng tinh thần đã bỏ đi từ trước. Với Amy, điều đó không đơn giản là nỗi buồn của người vợ bị phụ bạc. Đó là cảm giác đánh mất vị trí từng khiến cô tin rằng mình có giá trị và xứng đáng được ngưỡng mộ. Nếu Nick phản ứng bằng cách lùi xa, thì Amy phản ứng bằng cách kiểm soát. Nếu Nick chọn trốn tránh, Amy chọn đối đầu. Nếu Nick dùng im lặng để rút khỏi mối quan hệ, Amy dùng cơn giận để kéo anh trở lại, dù là bằng đau đớn hay hủy diệt.

Đây cũng là điểm cốt lõi khiến họ trở thành cặp đôi độc hại điển hình, một người sợ bị bỏ rơi nên càng níu giữ càng cực đoan, còn một người sợ bị ràng buộc nên càng bị níu càng muốn chạy trốn. Hai cơ chế phòng vệ ấy va vào nhau liên tục, khiến mỗi người đều trở thành tác nhân kích hoạt phần tệ nhất của người còn lại.

Cái kết bi thảm nằm ở chỗ họ vẫn quyết định ở lại với nhau, bởi giữa họ tồn tại dạng lệ thuộc rất khó gọi tên. Nick ghét Amy, sợ Amy, nhưng vẫn bị giữ lại bởi trách nhiệm, bởi ràng buộc và bởi cảm giác mình không thể thoát ra mà không đánh đổi quá nhiều. Amy hận Nick, muốn trừng phạt Nick, nhưng đồng thời vẫn cần anh như người chứng kiến cho giá trị của mình. Cô vẫn muốn được ngưỡng mộ, được chú ý, được nhìn thấy như người chiến thắng trong câu chuyện do chính mình viết lại.

Cô cần người đàn ông từng chọn mình tiếp tục ở lại để chứng minh rằng mình chưa hề thất bại. Còn Nick, dù biết cuộc hôn nhân ấy đã trở thành nhà tù, vẫn không đủ sức rời đi.

Cái kết của Gone Girl đáng sợ không phải vì Amy và Nick vẫn tiếp tục sống chung dưới mái nhà. Điều đáng sợ nằm ở chỗ cả hai đều hiểu rất rõ cuộc hôn nhân ấy đã méo mó từ lâu, nhưng vẫn tiếp tục duy trì nó như thể đó là lựa chọn duy nhất. Họ không còn là vợ chồng theo nghĩa thông thường, mà là hai con người cùng giam nhau trong chiếc lồng do chính mình tạo ra.

Khi câu chuyện hay gặp đúng những người biết cách kể chuyện

Kịch bản vốn đã hay lại rơi vào tay đạo diễn tài tình David Fincher, người đứng sau nhiều tác phẩm nổi bật như Se7en, Fight Club, Zodiac, The Social Network và The Girl with the Dragon Tattoo. Fincher luôn giỏi kể những câu chuyện nơi bề mặt trật tự che giấu phần tối hỗn loạn bên dưới, và Gone Girl là ví dụ tiêu biểu cho sở trường ấy.

Ông khéo léo dựng nên bộ phim đan xen giữa hiện tại và quá khứ, truyền tải song song câu chuyện tình yêu, hôn nhân kéo dài 5 năm cùng 30 ngày Amy mất tích. Nhịp kể ấy khiến người xem liên tục thay đổi góc nhìn, lúc tin, lúc nghi ngờ, lúc thương hại rồi lại dè chừng chính những nhân vật mình vừa đứng về phía họ. Phim tạo cảm giác Gone Girl như hai bộ phim được lồng ghép vào nhau vừa khít: một mặt là thriller về vụ mất tích, mặt khác là bi kịch lạnh lẽo về hôn nhân và bản ngã.

Rosamund Pike trong vai Amy đã hoàn thành xuất sắc nhân vật rất khó nắm bắt. Mọi cử chỉ, ánh mắt và giọng nói đều thể hiện rõ người phụ nữ thanh tao, trí thức nhưng cũng đầy bí ẩn và nguy hiểm. Để đầu tư cho vai diễn, Rosamund Pike đã tìm chuyên gia tướng chữ để tạo ra nét chữ viết tay hoàn toàn mới phục vụ cho những cảnh quay nhật ký của Amy. Vốn là người Anh, cô còn luyện giọng Mỹ để khớp nhân vật. Sự chỉn chu ấy giúp Amy trên màn ảnh vừa thuyết phục như người thật, vừa ám ảnh như một biểu tượng.

Về nam chính, Ben Affleck được chọn vào vai Nick gần như là quyết định đầy dụng ý. Gương mặt mệt mỏi, có phần bất cần của anh rất đúng với miêu tả của Gillian Flynn về Nick Dunne, người có khuôn mặt khiến kẻ khác chỉ muốn đấm vào mặt. Sự khô khan và đôi lúc đờ đẫn của Ben Affleck lại vô tình trở thành lợi thế, bởi Nick là kiểu người luôn khiến người khác nghi ngờ ngay cả khi anh ta nói thật.

Lời kết

Gone Girl nhắc rằng trong tình yêu, phản bội luôn có cái giá của nó, nhưng kinh hoàng hơn cả phản bội hay ly hôn là khi hai người nhìn nhau và chỉ còn những câu hỏi:

“What are you thinking? How are you feeling? Who are you? What have we done to each other? What will we do?”

(Lược dịch: Em đang nghĩ gì? Em đang cảm thấy thế nào? Em là ai? Chúng ta đã làm gì với nhau thế này? Rồi chúng ta sẽ còn làm gì nữa đây?)

Đó là lúc tình yêu không còn chết đi trong im lặng, mà hóa thành một cuộc sống chung kéo dài đầy oán giận. Kết thúc đáng sợ nhất không phải chia tay, mà là tiếp tục sống cạnh nhau trong cuộc chiến không bao giờ chấm dứt.

Đọc thêm: Góc nhìn khác về ly hôn: một chương mới của cuộc đời