Câu chuyện bắt đầu với cuộc sống đẹp tựa tranh vẽ của đôi vợ chồng hoạ sỹ Einar Wegener (Eddie Redmayne thủ vai) và Gerda Wegener (Alicia Vikander). Khung cảnh phim lãng mạn được đặt giữa Châu Âu phù hoa với tranh, rượu và khói thuốc vào thế kỷ 20. 

Trong một lần ngẫu hứng, cô vợ đã thuyết phục chồng mình đi tất, mang giày cao gót, mặc đầm và tạo dáng như một người phụ nữ để làm mẫu. Ngay trong khoảnh khắc đó, Einar bỗng chốc có cảm giác kỳ lạ với những lớp vải mềm và đường nét nữ tính và nhận ra có một Lili Elbe (nghệ danh cho phiên bản nữ của Einar) đang bị giam cầm bên trong anh. Ngay chính cô vợ Gerda cũng không ngờ rằng, lần vô tình nhờ chồng giả nữ đó đã khiến anh bắt đầu nhận ra bản dạng thật của mình. Sau những dằn vặt, đấu tranh tư tưởng, dù rất đau khổ, Gerda vẫn lựa chọn ở lại và đồng hành cùng Einar trong hành trình đi tìm con người bên trong anh.

Bộ phim đưa người xem lạc vào một hành trình dài, không chỉ là nỗi đau thể xác và tinh thần của những người chuyển giới muốn tìm lại chính mình mà còn là cái nhìn thấu hiểu về niềm vui, sự giải thoát trong hành trình đó, đau đớn nhưng không day dứt. Người xem đắm chìm trong nỗi buồn thật đẹp, nơi có tình yêu, sự bao dung và quá trình một con người học cách sống đúng với bản dạng của mình.

Khao khát được là chính mình giữa một thế giới đầy định kiến

The Danish Girl không chỉ kể về hành trình người chuyển giới đi tìm bản dạng của mình, mà còn đặt người xem vào điểm giao giữa bản dạng giới và cách xã hội phản ứng với nó. Nhân vật Einar đã cố để Lili Elbe được hiện diện trong một thế giới vẫn còn đầy định kiến, một hành trình đau đớn để cô được tồn tại, được là chính mình, dù cuộc đời ấy có ngắn ngủi đến đâu. 

Hành trình của Lili không bắt đầu từ xã hội, mà từ chính cơ thể của Einar, từ những khoảnh khắc nhìn vào gương và nhận ra sự không khớp giữa hình hài và bản dạng. Chính sự giằng co đó khiến việc được là Lili không phải là một lựa chọn, mà là một điều không thể trì hoãn, một cách để tồn tại mà không phủ nhận chính mình. Nhưng song song với đó là sự khó chịu, lạc lõng khi quay trở lại với hình hài cũ. Và khi điều đó không còn có thể giữ trong riêng tư, nó lập tức đối diện với một thế giới chưa sẵn sàng.

Có một cảnh Lili bị hai người đàn ông kỳ thị người đồng tính tấn công, đó là một cảnh đau lòng đến thắt ruột, nhưng tôi đánh giá cao cách bộ phim không né tránh khi khắc họa thẳng thắn thực tế tàn nhẫn của định kiến chống người đồng tính.

Nếu đặt trong bối cảnh năm 2015, The Danish Girl là bước tiến quan trọng khi đưa câu chuyện của Lili Elbe đến gần hơn với khán giả đại chúng, đặc biệt là với khán giả dị tính hợp giới, những người vốn dĩ không phải sống trực tiếp trong cảm giác đấu tranh giữa cơ thể và bản dạng. The Danish Girl vì thế có thể đóng vai trò như điểm chạm ban đầu, giúp người xem bước vào câu chuyện của Lili Elbe với sự đồng cảm nhiều hơn, không chỉ với người chuyển giới mà còn với cộng đồng LGBTQ+ nói chung. 

Nhưng nhìn từ hiện tại, cách bộ phim tiếp cận vẫn còn dè dặt và đôi lúc đơn giản hóa trải nghiệm chuyển giới, như một cách kể chuyện “an toàn” hơn là đi đến tận cùng vấn đề. Bởi vì, trước khi thực hiện phẫu thuật chuyển giới, bộ phim có xu hướng xây dựng Lili như một “hình bóng” tách biệt, một nhân vật riêng mà Einar hướng tới để trở thành. Những câu thoại như “Tôi nghĩ những suy nghĩ của Lili, tôi mơ những giấc mơ của cô ấy” hay “Có một khoảnh khắc tôi không còn là mình, mà chỉ là Lili…”. Khi Lili và Einar bị xử lý như hai con người riêng biệt trong cùng một cơ thể, bộ phim đôi lúc tiến rất gần đến việc khiến người xem nhầm lẫn trải nghiệm chuyển giới với rối loạn đa nhân cách. 

Và có lẽ đó cũng là lý do khiến mình cảm thấy bộ phim chưa hoàn toàn trọn vẹn. Lần đầu xem, tôi  bị cuốn theo câu chuyện tình và những cảm xúc rất đẹp mà phim mang lại. Nhưng nhiều năm sau, khi xem lại, tôi nhận ra nhận thức của tôi khi đó vẫn còn nhiều khoảng mờ. Những gì bộ phim thể hiện, dù giàu cảm xúc, đôi khi lại vô tình củng cố cách hiểu chưa chính xác.

Nhưng điều đó không hẳn là lỗi của bộ phim, nó chỉ phản ánh đúng giới hạn của thời điểm mà nó được làm ra và cũng phản ánh cách mà rất nhiều người trong chúng ta tiếp cận những câu chuyện như thế. 

Có lẽ, sự đồng cảm thôi là chưa đủ! Những bộ phim như The Danish Girl có thể là điểm khởi đầu, nhưng để thực sự hiểu về bản dạng giới, mỗi người vẫn cần tự tìm hiểu thêm, tự đặt câu hỏi, và tự điều chỉnh lại những gì mình từng mặc định. Vì giữa việc “nghe một câu chuyện” và “hiểu một trải nghiệm”, luôn tồn tại khoảng cách và khoảng cách đó không thể được lấp đầy chỉ bằng một bộ phim.

Yêu là thấu hiểu, không phải chiếm hữu

Hành trình của Lili Elbe trong The Danish Girl là quá trình từng bước nhận ra và gọi tên bản dạng của chính mình. Sự chuyển đổi dẫn đến quá trình tâm lý phức tạp, từ hoang mang, phủ nhận, đến chấp nhận và khao khát được sống đúng với bản thân.

Song song với hành trình ấy là chuyển biến tâm lý của Gerda, một trong những điểm khiến bộ phim trở nên đau nhưng đẹp. Tình yêu của Gerda bắt đầu từ một người chồng mà cô đã quen, đã yêu, đã xây dựng cuộc sống hạnh phúc. Vì vậy, phản ứng đầu tiên của cô là bàng hoàng, là mất phương hướng, là cảm giác như đang đánh mất một phần rất quan trọng trong cuộc đời mình. 

Từ chỗ bám víu vào Einar, Gerda dần chuyển sang chấp nhận sự tồn tại của Lili Elbe bên trong chồng cô. Cô bắt đầu hiểu rằng tình yêu của mình không thể là việc giữ người kia lại trong hình hài quen thuộc, mà là chấp nhận sự thay đổi, ngay cả khi sự thay đổi đó khiến chính mình tổn thương. Và rồi, từ chỗ hoang mang, Gerda lựa chọn ở lại, giúp Lili bước ra ánh sáng, được nhìn nhận và tồn tại như chính mình. Ở đó, tình yêu không còn là sở hữu, mà là một dạng thấu hiểu sâu sắc, nơi bạn chấp nhận để người mình yêu trở thành chính họ, kể cả khi điều đó đồng nghĩa với việc mối quan hệ giữa hai người sẽ không còn như trước.

Bộ phim cũng không né tránh những thực tế khắc nghiệt đi kèm với hành trình này. Quá trình chuyển đổi của Lili diễn ra trong bối cảnh xã hội còn nhiều định kiến, nơi mà sự khác biệt dễ dàng trở thành mục tiêu của chế giễu, kỳ thị, thậm chí là bạo lực, không chỉ về thể xác mà còn là những tổn thương tinh thần kéo dài. Chính những chi tiết đó khiến câu chuyện không chỉ dừng lại ở hành trình cá nhân, mà còn mở ra câu hỏi lớn hơn về xã hội, về cách chúng ta đối diện với những con người không nằm trong khuôn mẫu quen thuộc, và liệu chúng ta có đủ bao dung để họ được sống như chính mình hay không.

Gerda đi qua đủ mọi cung bậc yêu thương, hoang mang, mâu thuẫn và cả những khoảnh khắc gần như quẫn trí khi nhận ra mình không thể giữ lại Einar theo cách cũ. Tình yêu của Gerda không níu kéo một phiên bản đã không còn, mà là học cách chấp nhận sự thay đổi của người mình yêu, kể cả khi điều đó làm mình tổn thương.

Kết

Dưới cách kể chuyện của Tom Hooper và qua diễn xuất của Eddie Redmayne, Einar không hiện lên như một người đàn ông đang trở thành phụ nữ. Mà là một con người đang dần nhận ra bản dạng vốn đã ở đó từ trước. Có những khoảnh khắc Eddie Redmayne thể hiện cuộc đấu tranh nội tâm cảm giác một con người đang cố thoát ra khỏi chính lớp vỏ đã bao bọc mình quá lâu. Bạn sẽ được chiêm ngưỡng trọn vẹn một Lili Elbe đầy nữ tính, từng cái chớp mắt duyên dáng tới nụ cười khép nép, bẽn lẽn. 

Alicia Vikander trong vai Gerda thể hiện rất trọn vẹn nhân vật có chuyển biến tâm lý phức tạp không kém gì người chồng của mình. Cô đi qua nhiều cung bậc cảm xúc, từ yêu thương nồng cháy, đến những dằn xé nội tâm khi buộc phải học cách chấp nhận thậm chí có lúc gần như “đầu hàng” trước sự thật. Nhưng điều mà Alicia Vikander làm được không chỉ là thể hiện nỗi đau, mà còn khiến khán giả cảm nhận rõ lòng bao dung mà Gerda dành cho người cô yêu. Nếu hành trình của Lili Elbe là quá trình đi vào bên trong, thì Gerda, qua diễn xuất của Alicia Vikander, lại là hành trình học cách ở lại.

Bộ phim phục dựng thành công màu trang nhã, tinh tế của Châu Âu những năm đầu thế kỷ 20, tăng tính thẩm mỹ tuyệt đối cho tác phẩm. Cảnh quay và màu phim có thể khiến bạn xuýt xoa vì đẹp đến ngỡ ngàng, tưởng tượng cứ chụp vội bất cứ khung hình nào cũng có thể trở thành một bức tranh đẹp treo tường. 

The Danish Girl là bộ phim sẽ mang đến một cái nhìn lịch thiệp với những người dị tính hợp giới, nhưng có phần xa cách đối với cộng đồng mà nó đang muốn thay lời muốn nói. Dẫu vậy không thể phủ nhận bộ phim vẫn có những đóng góp nhất định để xã hội có cái nhìn đồng cảm hơn. Những cuộc đời như vậy luôn xứng đáng được nhìn thấy và kể lại, thông qua ngôn ngữ điện ảnh đủ đẹp và tinh tế, sự tồn tại của chúng sẽ dần không còn là điều gây tranh cãi, mà trở thành một phần hiển nhiên.