Author’s note: 

Bài viết này được đăng lần đầu vào năm 2022 trên Facebook, ở thời điểm tôi chưa theo học tâm lý học và đã tiếp cận chủ đề tự kỷ chủ yếu bằng góc nhìn của một khán giả đại chúng. Vì vậy, cách diễn đạt trong bài phản ánh nhận thức của một người bình thường khi cố gắng cảm nhận và đồng cảm.

Tôi chọn giữ nguyên tinh thần và phần lớn nội dung gốc như một dấu mốc của chính mình ở thời điểm đó, thay vì viết lại hoàn toàn bằng hiểu biết hiện tại. Bài được chỉnh nhẹ một số thuật ngữ để phù hợp hơn với cách gọi và nhận thức ngày nay, nhưng cảm xúc, góc nhìn và mạch suy nghĩ ban đầu vẫn được giữ nguyên.

Ngày trước, khi có ai nói với tôi họ cô đơn, tôi đều kể cho họ câu chuyện của 52 Blue – chú cá voi cô độc nhất hành tinh. Đó là chú cá voi duy nhất trên thế giới phát ra tần số bất thường 52Hz và vì chênh lệch tần số với đồng loại nên dù 52 Blue mãi miết phát tín hiệu ở đại dương bao la nhưng chưa một lần được lời hồi đáp… Với tôi đó mới là cô đơn, chẳng gì tệ hơn cảm giác lạc loài, mất kết nối và nhận ra bản thân không thuộc về nơi mình đang sống… Thế nên nếu cuộc đời bạn vẫn còn ai đó lắng nghe, bạn vẫn đang được kết nối với thế giới này. Nhưng từ nay về sau, tôi không chỉ kể câu chuyện về 52 Blue nữa mà sẽ nói họ xem thử Extraordinary Attorney Woo. Một bộ phim cũng kể về một “chú cá voi” đặc biệt, cô đơn và lạc lõng giữa dòng đời nhưng lại là câu chuyện có khả năng chữa lành sự trống trải trong lòng bạn.

Ngay từ tựa phim chắc bạn đã đoán được nội dung phim là những điểm giao nhau giữa “bình thường” và “bất bình thường” của cái gọi là chuẩn mực. Nữ Luật Sư Kỳ Lạ Woo Young Woo kể về cô nàng luật sư nằm trong phổ tự kỷ. Thông qua nhân vật Woo, bạn sẽ được hiểu hơn một chút về những người thuộc phổ tự kỷ qua hành vi, thói quen của Woo như nhạy cảm với tiếng ồn, hay lặp lại lời người khác nói, chỉ ăn gimbap vì cảm thấy thoải mái khi được nhìn rõ các nguyên liệu. Một luật sư kỳ lạ ngại giao tiếp bằng ánh mắt và có lòng say mê mãnh liệt với cá voi… Sự khác biệt này cũng là lý do tại sao một người có chỉ số IQ 164, tốt nghiệp Thủ khoa Seoul với chứng chỉ luật hơn 1500 điểm như Woo lại luôn bị mọi người nghi ngờ về năng lực bảo vệ thân chủ.

Tôi tin rằng niềm đam mê bất tận với cá voi của Woo trong phim không chỉ là một sở thích riêng, mà còn là ẩn dụ cho cách cô hiện diện giữa thế giới con người. Cá voi khổng lồ, đẹp đẽ, thông minh, sống trong đại dương rộng lớn nhưng vẫn luôn mang theo một khoảng cách nào đó với những sinh vật khác. Woo cũng như vậy.

Khi Woo lần đầu đứng trước phiên toà và rụt rè thổ lộ:

“Tôi mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ… Nhưng tình yêu với luật và sự tôn trọng dành cho bị cáo của tôi không khác gì với những luật sư bình thường khác”.

Tôi đã khóc sau lời nói đó của Woo. Thế nào là bình thường? Tôi tin rằng ngay bất cứ ai cũng đôi lần trăn trở vì định nghĩa “bình thường” của xã hội.

Nếu bạn đã từng tiếp xúc với người thuộc phổ tự kỷ bạn sẽ biết phim đã làm giảm mức độ của những khó khăn ngoài đời thực đi rất nhiều, đó là lý do bạn thấy Woo dễ thương nhiều hơn là khó chịu. Nhưng tôi ủng hộ lựa chọn diễn đạt này của Extraordinary Attorney Woo. Bởi lẽ, một bộ phim vốn khó có thể tự mình thay đổi hoàn toàn cách nhìn đã tồn tại lâu năm trong xã hội. Điều điện ảnh có thể làm, đôi khi khiêm tốn nhưng rất quan trọng, là mở ra một cánh cửa đầu tiên để số đông bước vào bằng sự tò mò, thiện cảm và lòng mềm lại.

Với cách tiếp cận dễ gần, Extraordinary Attorney Woo giúp nhiều khán giả lần đầu nghĩ khác đi về người trong phổ tự kỷ: họ không phải một “vấn đề cần sửa chữa”, cũng không cần bị ép trở nên giống số đông để được công nhận. Họ là những con người có cách cảm nhận, giao tiếp và hiện diện riêng trong thế giới này, với những khả năng lẫn khó khăn rất khác nhau.

Từ đó, bộ phim cũng gợi nhắc chúng ta cách đối xử tử tế hơn với bất kỳ ai có nhu cầu hỗ trợ hoặc mang những khác biệt riêng. Không phải bằng thương hại, cũng không phải bằng việc phủ nhận khó khăn của họ qua những lời nói tưởng tích cực như “ai cũng như nhau thôi”, mà bằng sự tôn trọng, kiên nhẫn và những nâng đỡ phù hợp với nhu cầu thực tế.

Có những ranh giới giữa “bình thường” và “không bình thường” vốn được dựng lên từ định kiến xã hội. Bộ phim không xóa sạch những khác biệt ấy, mà mời người xem nhìn chúng bằng ánh mắt mềm hơn, công bằng hơn, để giữa người với người có thêm chỗ cho sự thấu hiểu.

Hỗ trợ xã hội đôi khi không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà đến từ cách một người được trao cơ hội công bằng trong học tập, công việc và các mối quan hệ thường ngày. Đó là khi năng lực của họ được nhìn nhận thay vì bị che lấp bởi định kiến, khi những khó khăn riêng không trở thành lý do để bị gạt ra ngoài, và khi xung quanh có những người đủ kiên nhẫn để điều chỉnh cách giao tiếp thay vì yêu cầu họ phải tự thích nghi với tất cả. Với người trong phổ tự kỷ hay bất kỳ ai có nhu cầu hỗ trợ, sự nâng đỡ thật sự không nằm ở thương hại, mà nằm ở một môi trường biết mở cửa, biết chờ đợi và biết tin rằng họ xứng đáng có chỗ đứng như bất kỳ ai khác.

Tôi yêu thích hành động của Giám đốc Han khi chỉ quan tâm tới năng lực của Woo ở trang 1.
Tôi cảm ơn luật sư Jung vốn không xem Woo là một người dễ hòa nhập theo chuẩn số đông nhưng vẫn đồng ý cho Woo cơ hội để xử lý vụ án đầu tiên.
Tôi trân trọng sự tử tế của Jun Ho khi luôn dịu dàng và kiên nhẫn với một cô gái khác biệt như Woo.

Và những hành động nhỏ nhặt khác của các tuyến nhân vật phụ như cô bạn Đại học của Woo, rõ ràng là rất ganh tị với Woo nhưng vẫn vịn cửa xoay cho Woo, hoặc những nhân vật khác thấy Woo có hành vi kì lạ nhưng vẫn cố gắng lắng nghe Woo nói… Dĩ nhiên, Woo có một quá khứ từng bị ăn hiếp bởi những người xấu, nhưng bạn thấy đó, chỉ cần bạn tiếp tục làm tốt việc của mình và có niềm tin vào sự sắp đặt của vũ trụ, chắc chắn bạn sẽ đến nơi bạn thuộc về.

Phim về luật pháp và tâm lý nhưng không hề khô khan, không có nhân vật phản diện, các nhân vật được xây dựng gần gũi, các vụ án trong phim cũng dễ dàng bắt gặp ngoài đời. Nhưng biên kịch lại rất khéo léo lồng ghép sự bất công qua các vụ án giúp làm nổi bật khái niệm “bình thường” và “bất bình thường” trong xã hội, dẫn chuyện một cách nhẹ tênh về một người thuộc phổ tự kỷ hoà nhập cộng đồng, gợi mở tình thương của máu mủ ruột rà và chạm tới những rung cảm thuần khiết giữa nam và nữ.

Phim Nữ Luật Sư Kỳ Lạ Woo Young Woo nội dung không sạn, diễn xuất không lỗ hỏng, đồ hoạ phim vẫn chưa tìm được điểm để chê- tất cả tạo nên một bộ healing drama xứng đáng để thưởng thức.

Tôi đã từng viết trong bài “Con người sống bằng gì?” về Hometown Cha-Cha-Cha và giờ đây tôi lại một lần nữa tìm được cảm hứng cho câu trả lời từ phim Nữ Luật Sư Kỳ Lạ Woo Young Woo.

Con người sống bằng tình yêu thương. Dẫu trên đời vẫn còn tồn tại cái gọi là “bình thường” và “bất bình thường” thì ở giữa ranh giới đó vẫn là tình người. Tôi không chắc một người tử tế sẽ có một cuộc đời hạnh phúc, nhưng tôi chắc chắn, sự tử tế giữa người và người lại là tiền đề cho một xã hội hạnh phúc. Càng nhiều sự tử tế, yêu thương và cảm thông cho nhau thì cuộc sống sẽ dễ thở hơn rất nhiều. Và tôi cũng tin rằng, không thân phận nào trên cuộc đời là vô nghĩa.